19/03/2026

Gioăng Cho Bồn Áp Lực: Tiêu Chuẩn Và Vật Liệu

Bồn áp lực (pressure vessel) — nồi hơi, bình chứa khí nén, thiết bị phản ứng, bình trao đổi nhiệt áp suất cao — yêu cầu gioăng đạt tiêu chuẩn khắt khe. Rò rỉ gioăng có thể dẫn đến nổ bồn áp lực, tai nạn công nghiệp nghiêm trọng.

Bài viết hướng dẫn chọn vật liệu gioăng, tiêu chuẩn thiết kế và quy trình thay thế.

Tiêu Chuẩn Thiết Kế Bồn Áp Lực Và Yêu Cầu Gioăng

ASME Boiler and Pressure Vessel Code (BPVC)

Section I: Nồi hơi (power boilers)
Section VIII Division 1: Bồn áp lực ≤ 3,000 psi
Section VIII Division 2: Bồn áp lực > 3,000 psi, phân tích ứng suất chi tiết

ASME VIII yêu cầu gioăng từ danh mục vật liệu được chấp thuận, có dữ liệu kỹ thuật đầy đủ (m factor, y value).

PED 2014/68/EU (Pressure Equipment Directive)

Tiêu chuẩn châu Âu cho thiết bị áp lực.

Phân loại rủi ro: I–IV
Category III–IV cần chứng nhận bởi notified body
Gioăng phải có kỹ thuật số (technical file) hoặc chứng chỉ NANDO

Quy Chuẩn Tại Việt Nam

TCVN 8366:2010: Bình chịu áp lực — Yêu cầu kỹ thuật an toàn
QCVN 01:2008/BLĐTBXH: An toàn kỹ thuật nồi hơi

Thiết bị áp lực phải đăng ký kiểm định với Cục Kiểm định kỹ thuật an toàn lao động (Bộ LĐTBXH).

Loại Gioăng Cho Bồn Áp Lực

1. Gioăng Xoắn (Spiral Wound Gasket)

Dải kim loại mỏng (V-shaped) + chất độn mềm (graphite hoặc PTFE) quấn xoắn luân phiên.

Thông số	Chi tiết
Áp suất	Đến 700 bar
Nhiệt độ	-200°C đến +550°C (graphite); -200°C đến +260°C (PTFE)
Tiêu chuẩn	ASME B16.20, EN 1514-2
Ứng dụng	Mặt bích raised face ASME Class 300+, nồi hơi, hóa dầu

Vật liệu kim loại: 304SS (phổ biến), 316SS (ăn mòn), Inconel 625 (cực nhiệt)

Chất độn: Graphite (hơi nước), PTFE (hóa chất mạnh, sạch)

2. Gioăng Ring Joint (RTJ)

Kim loại nguyên khối, tiết diện oval hoặc octagonal.

Thông số	Chi tiết
Áp suất	Đến 1,500+ bar
Vật liệu	Thép mềm ASTM A105, 304SS, 316SS, Inconel
Tiêu chuẩn	ASME B16.20, API 6A
Ứng dụng	Mặt bích RTJ Class 600+, wellhead, dầu khí cao áp

3. Gioăng Kammprofile (Grooved Metal Gasket)

Lõi kim loại rãnh đồng tâm + lớp phủ mềm (graphite hoặc PTFE) hai mặt.

Thông số	Chi tiết
Áp suất	Đến 400 bar
Tiêu chuẩn	EN 1514-6, ASME B16.20
Ưu điểm	Tái sử dụng (thay lớp phủ), dễ tháo dù bị “bake on”

4. Gioăng PTFE Tấm (Full PTFE)

Phù hợp hóa chất ăn mòn mạnh, dược phẩm, thực phẩm.

Áp suất: PN6–PN40
Lưu ý: PTFE bị creep — cần tăng lực kẹp bu lông, kiểm tra lại sau vận hành đầu tiên

5. Gioăng Cao Su Tấm (Áp Suất Thấp)

Chỉ dùng bồn áp suất thấp (< PN16):

EPDM: Nước, hơi nước ≤ 150°C
NBR: Dầu, khí tự nhiên
FKM: Hóa chất áp suất trung bình

Thông Số M Factor Và Y Value (ASME)

Khi thiết kế mối nối mặt bích theo ASME VIII Appendix 2:

Vật liệu gioăng	m factor	y value (psi)
Cao su mềm (Shore A <75)	0.5	200
Cao su cứng (Shore A >75)	1.0	400
PTFE tấm	2.0	1,600
Spiral wound (PTFE fill)	3.0	5,500
Spiral wound (graphite fill)	3.0	5,500
Kammprofile	3.75	6,500
Ring joint kim loại	5.5	18,000

m factor: Tỷ lệ lực kẹp cần thiết so với áp suất môi chất để duy trì seal
y value: Áp lực tối thiểu (psi) lên bề mặt gioăng để bắt đầu tạo seal

Quy Trình Thay Gioăng Bồn Áp Lực

Giảm áp suất về 0 — xả toàn bộ áp trước khi tháo bu lông
Làm nguội đến < 50°C — đặc biệt với hơi nước
Kiểm tra môi chất — xác nhận không còn chất độc hại
Tháo bu lông theo thứ tự chéo — tránh biến dạng mặt bích
Làm sạch bề mặt mặt bích — loại bỏ hoàn toàn gioăng cũ, cặn bẩn
Kiểm tra độ phẳng mặt bích — không vênh > 0.1mm (0.1 ly)
Lắp gioăng mới — căn chỉnh đúng tâm, không xoắn
Siết bu lông theo torque — theo thứ tự chéo, nhiều lần đến lực kẹp thiết kế

FAQ

1. Bồn áp lực tại Việt Nam có cần đăng ký kiểm định định kỳ không?

Có. Theo QCVN 01:2008/BLĐTBXH, nồi hơi và bình chịu áp lực phải đăng ký và kiểm định định kỳ với cơ quan kiểm định kỹ thuật an toàn. Chu kỳ kiểm định: nồi hơi 1–3 năm, bình chứa khí 2–5 năm tùy loại.

2. Spiral wound gasket có thể tái sử dụng không?

Không. Spiral wound gasket bị biến dạng vĩnh viễn sau khi chịu lực kẹp và áp suất vận hành. Luôn thay gioăng mới sau mỗi lần tháo mặt bích — yêu cầu bắt buộc trong tiêu chuẩn ASME.

3. Cách kiểm tra chất lượng gioăng spiral wound trước khi lắp?

Vòng định vị (outer ring) nguyên vẹn, không bị bẹp
Không có dải kim loại bung ra hoặc tách lớp
Kích thước đúng (đo đường kính trong, ngoài, chiều dày)
Chứng chỉ vật liệu (Mill Test Certificate) phù hợp
Không sử dụng gioăng rơi, va đập, hoặc để ngoài trời quá lâu

Kết Luận

Gioăng cho bồn áp lực là vấn đề an toàn, không chỉ lựa chọn thông thường. Tuân thủ tiêu chuẩn ASME hoặc PED tùy xuất xứ thiết bị, chọn vật liệu phù hợp với áp suất và nhiệt độ, và thực hiện đúng quy trình thay thế. Tiết kiệm chi phí gioăng nhưng bỏ qua tiêu chuẩn là rủi ro không đáng chấp nhận.

Liên hệ hotline hoặc Zalo để được báo giá gioăng bồn áp lực đúng tiêu chuẩn.

Liên hệ đặt hàng: Hotline 0383.373.800 | Gửi yêu cầu báo giá

Gioăng Cho Bồn Áp Lực: Tiêu Chuẩn Và Vật Liệu