Gioăng Cho Van Công Nghiệp: Gate, Globe, Ball, Butterfly

Tổng Quan Gioăng Trong Van Công Nghiệp

Van công nghiệp có 4 vị trí seal chính cần gioăng khác nhau. Mỗi vị trí yêu cầu vật liệu riêng tùy môi chất và áp suất hoạt động.

Bốn vị trí seal chính:

• Body Gasket / Bonnet Gasket: Gioăng giữa thân van và nắp van – ngăn rò rỉ ra ngoài
• Seat / Disc Seal: Bề mặt tạo kín khi van đóng – ngăn lưu lượng qua van
• Stem Packing: Đệm chèn quanh trục van – ngăn rò rỉ dọc trục
• Flange Gasket: Gioăng kết nối van với đường ống tại mặt bích

Gioăng Van Cổng (Gate Valve)

Cơ Chế Hoạt Động

Gate valve hoạt động bằng tấm chặn vuông góc với dòng chảy. Chỉ có hai trạng thái: mở hoàn toàn hoặc đóng hoàn toàn – không điều tiết lưu lượng.

Vị Trí Gioăng Và Vật Liệu

Vị trí	Vật liệu phổ biến	Ghi chú
Bonnet gasket	Non-asbestos, spiral wound	Tùy áp suất và nhiệt độ
Wedge seat (soft seat)	EPDM, NBR, FKM, PTFE	Tùy môi chất
Stem packing	PTFE, graphite, EPDM	PTFE cho hóa chất, graphite cho nhiệt cao
Flange gasket	Theo tiêu chuẩn bích	EPDM/NBR/non-asbestos

Chọn Seat Material Theo Môi Chất

Môi chất	Seat material
Nước sạch, nước thải	EPDM
Dầu khoáng	NBR
Hóa chất ăn mòn	PTFE hoặc FKM
Hơi nước	Metal seat (không dùng cao su)
Dầu khí, sour service	FKM (NACE)

Lưu ý: Gate valve truyền thống dùng metal seat – chỉ soft-seated gate valve mới dùng cao su cho seat.

Gioăng Van Cầu (Globe Valve)

Cơ Chế Và Ứng Dụng

Globe valve điều tiết lưu lượng bằng đĩa van di chuyển lên xuống vuông góc với dòng chảy. Phổ biến trong hệ thống hơi nước, nước nóng và hóa chất.

Vị Trí Seal Và Vật Liệu

Vị trí	Môi chất thường	Vật liệu
Disc/plug seat	Nước/hơi	PTFE hoặc EPDM
Disc/plug seat	Dầu	PTFE hoặc NBR
Disc/plug seat	Hóa chất	PTFE (toàn diện nhất)
Bonnet gasket	Hơi nước	Spiral wound graphite
Stem packing	Hơi nước	Graphite rings
Stem packing	Nước/hóa chất	PTFE chevron packing

Đặc Điểm Globe Valve Seat

Globe valve thường dùng PTFE seat vì:

• Không bị cold flow – không chịu lực ngang như mặt bích
• Tương thích rộng với hóa chất
• Hệ số ma sát thấp – disc đóng mở nhẹ nhàng

Gioăng Van Bi (Ball Valve)

Cơ Chế

Ball valve dùng quả cầu có lỗ thông giữa để điều tiết – xoay 90° để mở/đóng. Ưu điểm: chuyển đổi nhanh, rò rỉ zero khi đóng với soft seat.

Phân Loại Seat Và Vật Liệu

Soft Seat Ball Valve:

Vật liệu Seat	Nhiệt độ	Môi chất
PTFE (virgin)	-200°C đến +180°C	Hóa chất, nước, hơi nước nhẹ
PTFE filled (glass/carbon)	-200°C đến +200°C	Áp suất cao hơn
RPTFE (Reinforced PTFE)	-60°C đến +200°C	Ổn định cơ học tốt hơn
NBR	-40°C đến +100°C	Dầu khoáng, khí nén dầu
EPDM	-40°C đến +130°C	Nước, hơi nước nhẹ, hóa chất
FKM/Viton	-20°C đến +180°C	Dầu nóng, nhiên liệu, hóa chất
Nylon (PA)	-40°C đến +100°C	Abrasive media

Metal Seat Ball Valve: Không dùng cao su – dành cho nhiệt độ > 200°C, hơi nước áp cao, slurry.

Gioăng Thân Van (Body Seal)

Ball valve thường có:

• Body-to-body gasket (split body valve): PTFE tape hoặc O-ring PTFE/FKM
• Stem O-ring: FKM hoặc NBR – vị trí rò rỉ stem phổ biến nhất
• Trunnion bearing: PTFE bushing

Gioăng Van Bướm (Butterfly Valve)

Cơ Chế Và Ứng Dụng

Butterfly valve dùng đĩa tròn xoay 90° trong lòng van. Gọn nhẹ, rẻ, phù hợp đường ống lớn (DN50–DN2000+). Phổ biến trong ngành nước, HVAC và thực phẩm.

Rubber Lining – Đặc Điểm Riêng

Butterfly valve thường có rubber lining (lớp cao su lót toàn bộ thân van) vừa làm seat vừa làm body seal. Đây là đặc điểm độc đáo so với các loại van khác.

Loại Rubber Lining	Vật liệu	Ứng dụng
EPDM lined	EPDM	Nước sạch, nước thải, hơi nước nhẹ
NBR lined	NBR	Dầu khoáng, nhiên liệu
NR lined	NR	Nước, không khí – kinh tế
EPDM food grade	EPDM NSF 61	Nước uống, thực phẩm
Silicone lined	Silicone	Thực phẩm, nhiệt độ cao
FKM lined	FKM	Hóa chất mạnh
PTFE lined	PTFE	Axit, kiềm đặc

Thay Thế Rubber Lining

Rubber lining là vật liệu mòn – cần thay khi:

• Lining bị mòn, rách hoặc nứt
• Van không còn tạo kín hoàn toàn khi đóng
• Vật liệu không tương thích với môi chất mới

Khi thay, cần biết: DN van, tiêu chuẩn bích (ANSI/JIS/DIN), và vật liệu lining hiện tại (ghi trên nameplate van).

Bảng So Sánh Gioăng Theo Loại Van

Loại Van	Vị trí seal chính	Vật liệu ưu tiên	Lưu ý đặc biệt
Gate	Bonnet, stem packing	Non-asbestos, graphite	Metal seat cho hơi cao áp
Globe	Disc seat, stem	PTFE, graphite	PTFE seat toàn diện nhất
Ball	Seat ring, stem O-ring	PTFE, FKM	FKM cho dầu nóng
Butterfly	Rubber lining toàn thân	EPDM, NBR, FKM	Thay cả lining khi hỏng
Check	Disc seat	EPDM, NBR	Tùy chiều dòng
Diaphragm	Màng ngăn (diaphragm)	EPDM, NBR, PTFE	Thay màng định kỳ

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Q1: Van bi PTFE seat bị rò rỉ sau 2 năm – do đâu?

PTFE seat bị rò rỉ do: (1) Cold flow – PTFE nén dần và mất tiếp xúc với ball; (2) Abrasion trên bề mặt ball làm xước seat; (3) Nhiệt chu kỳ cao tăng cold flow. Giải pháp: dùng RPTFE hoặc PTFE filled (25% glass fiber) thay virgin PTFE.

Q2: Van bướm EPDM lined dùng cho đường ống dầu thực vật có được không?

Không khuyến nghị. EPDM bị trương nở khi tiếp xúc dầu thực vật đặc và axit béo ở nhiệt độ cao. Cho dầu thực vật, dùng NBR lined hoặc FKM lined tùy nhiệt độ. Silicone food grade là lựa chọn an toàn nhất cho dầu thực vật + yêu cầu food grade.

Q3: Stem packing van hơi nước bị rò rỉ – thay bằng vật liệu gì?

Hơi nước < 150°C: PTFE chevron packing hoặc flexible graphite rings. Hơi nước > 150°C, > 10 bar: chỉ dùng flexible graphite braided packing – PTFE bị chảy mềm ở nhiệt độ cao. Không dùng NBR hay EPDM cho stem packing hơi nước nhiệt độ cao.

Q4: Chọn vật liệu rubber lining cho van bướm đường ống xử lý nước thải công nghiệp có dầu mỡ?

Phụ thuộc nồng độ dầu mỡ: (1) < 50 mg/L: EPDM đủ; (2) 50–500 mg/L: NBR lined; (3) > 500 mg/L hoặc dung môi lẫn: FKM lined. Trong thực tế WWTP công nghiệp hỗn hợp, NBR là lựa chọn phổ biến – cân bằng giữa chịu dầu, chịu nước và chi phí.

Kết Luận

Mỗi loại van công nghiệp có cấu trúc seal riêng và yêu cầu vật liệu khác nhau. Nắm vững cách chọn vật liệu theo loại van, vị trí seal và môi chất là nền tảng để bảo trì van hiệu quả và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

Cần tư vấn gioăng, seat hoặc rubber lining cho van công nghiệp?

Liên hệ Phốt Chăn Dầu qua hotline hoặc Zalo để được báo giá. Cung cấp rubber lining butterfly valve, PTFE seat ball valve, graphite packing, stem O-ring FKM/NBR/EPDM cho tất cả loại van công nghiệp. Tư vấn kỹ thuật miễn phí theo nameplate van.

---

Liên hệ đặt hàng: Hotline 0383.373.800 | Gửi yêu cầu báo giá