19/03/2026

Phớt Chặn Dầu Là Gì? Cấu Tạo, Phân Loại Và Ứng Dụng

Phớt Chặn Dầu Là Gì?

Phớt chặn dầu (oil seal, rotary shaft seal) là linh kiện làm kín trục quay, ngăn dầu rò rỉ ra ngoài và bụi xâm nhập vào bên trong.

Tên gọi thay thế: phớt chắn dầu, phốt chặn dầu, vòng phớt chắn dầu — đều chỉ cùng một sản phẩm.

Nguyên Lý Hoạt Động

Môi đỉnh gạt (sealing lip) tỳ sát bề mặt trục với lực ép nhất định. Khi trục quay, môi gạt duy trì tiếp xúc liên tục, tạo màng dầu mỏng (hydrodynamic film) vừa bôi trơn vừa làm kín.

Ba yếu tố quyết định hiệu quả:

Lực ép môi gạt vừa đủ — quá mạnh mài mòn nhanh, quá yếu rò rỉ
Độ nhám bề mặt trục Ra 0.2–0.8 µm
Tốc độ trục nằm trong giới hạn thiết kế của loại phớt

Ứng Dụng

Ô tô, xe máy: phớt trục khuỷu, trục cam, hộp số, bánh xe
Máy công nghiệp: hộp giảm tốc, máy nén khí, bơm ly tâm, động cơ điện
Thủy lực: xi-lanh thủy lực, bơm thủy lực, van thủy lực
Thực phẩm / dược phẩm: máy trộn, máy đùn, băng tải

Cấu Tạo

Phớt chặn dầu tiêu chuẩn gồm 4 bộ phận:

1. Môi Đỉnh Gạt (Sealing Lip)

Phần cao su tiếp xúc trực tiếp với trục. Góc tiếp xúc thường 45–90°. Một số loại có hai môi gạt: môi chính ngăn dầu, môi phụ (dust lip) ngăn bụi.

2. Lò Xo Garter

Lò xo vòng ôm phần gốc môi gạt. Duy trì lực ép ổn định, bù trừ mài mòn theo thời gian, đảm bảo làm kín khi trục có độ đảo nhỏ. Vật liệu: thép không gỉ SUS304.

3. Vỏ Kim Loại (Metal Case)

Khung thép dập định hình bên ngoài. Giữ hình dạng, tạo độ cứng và giao diện lắp ép với lỗ (housing bore). Ngăn phớt xoay theo trục.

Hai kiểu vỏ:

Vỏ kim loại trần: lắp vào lỗ gia công chính xác
Vỏ bọc cao su: bù đắp bề mặt lỗ thô hoặc lỗ nhôm dễ ăn mòn

4. Thân Cao Su

Nối môi gạt và vỏ kim loại. Tạo linh hoạt cho phớt thích ứng với độ lệch tâm nhỏ, rung động và biến dạng nhiệt.

Phân Loại

Theo Cấu Tạo (Tiêu Chuẩn JIS B 2402)

Ký hiệu	Đặc điểm	Ứng dụng
TC	1 môi gạt chính + dust lip, vỏ kim loại	Phổ biến nhất — ô tô, máy công nghiệp
TG	2 môi gạt, dust lip dày, vỏ kim loại	Môi trường nhiều bụi, ngoài trời
SC	1 môi gạt, vỏ ngoài bọc cao su	Housing nhôm, lỗ bị mòn
TB	2 môi gạt cao cấp, vỏ kim loại	Điều kiện khắc nghiệt, bùn nước
TCN	1 môi gạt, không lò xo	Tốc độ thấp, áp suất thấp

TC là loại phổ biến nhất, chiếm đa số ứng dụng thông thường.

Theo Vật Liệu

Vật liệu	Ký hiệu	Dải nhiệt độ	Ứng dụng điển hình
Nitrile Butadiene Rubber	NBR	-40°C ~ +120°C	Dầu khoáng, dầu thủy lực, mỡ bôi trơn
Fluorocarbon Rubber	FKM / Viton	-20°C ~ +200°C	Dầu tổng hợp, nhiệt độ cao, hóa chất
Polytetrafluoroethylene	PTFE	-60°C ~ +260°C	Hóa chất mạnh, tốc độ cao, thực phẩm
Silicone	VMQ	-60°C ~ +200°C	Thực phẩm, y tế, nhiệt độ thấp cực độ
Hydrogenated Nitrile	HNBR	-30°C ~ +150°C	Dầu khoáng nhiệt độ trung bình cao
Acrylic Rubber	ACM	-20°C ~ +160°C	Dầu ATF, hộp số tự động

Vật Liệu Phổ Biến

NBR (Nitrile)

Chiếm ~70% thị trường phớt chặn dầu. Chịu dầu khoáng, mỡ bôi trơn, khí nén.

Phù hợp: động cơ ô tô dầu khoáng/bán tổng hợp, hộp số, bơm thủy lực dầu HLP/HM.

Không phù hợp: dầu tổng hợp ester/PAO, dung môi ketone, ozone/UV trực tiếp.

FKM / Viton

Chịu nhiệt và hóa chất vượt trội. Dải nhiệt độ -20°C ~ +200°C.

Phù hợp: động cơ turbo dầu tổng hợp, thiết bị hóa chất/dầu khí, nhiệt độ >120°C liên tục.

Không phù hợp: ketone (acetone, MEK), ester tổng hợp (Skydrol), methanol.

PTFE (Teflon)

Ma sát cực thấp (hệ số 0.04–0.10). Chịu hầu hết axit, kiềm, dung môi. Nhiệt độ -60°C ~ +260°C.

Không có lò xo garter — vật liệu đủ cứng để tự tạo lực ép. Lắp đặt cần cẩn thận hơn vì không đàn hồi như cao su.

Phù hợp: ngành hóa chất/dược phẩm, tốc độ trục >10 m/s, thiết bị CIP/SIP.

Cách Đọc Kích Thước

Ký hiệu chuẩn: [Loại] ID × OD × W

ID: đường kính trong = đường kính trục (mm)
OD: đường kính ngoài = đường kính lỗ lắp (mm)
W: chiều rộng phớt (mm)

Ký hiệu	Nghĩa
TC 25×42×10	Loại TC, trục Ø25mm, lỗ lắp Ø42mm, rộng 10mm
TC 17×35×7	Trục khuỷu xe máy 110–125cc phổ biến
TC 30×52×10	Phổ biến trong hộp số xe tải nhỏ

Dung Sai Lắp Ghép Tiêu Chuẩn

Thông số	Dung sai
ID vs đường kính trục	Khớp chính xác (H7/h6)
OD vs lỗ housing	Phớt OD lớn hơn lỗ 0.1–0.3mm
Độ nhám trục Ra	0.2–0.8 µm
Độ cứng bề mặt trục	45–60 HRC

Cách Chọn Phớt Chặn Dầu

1. Xác Định Kích Thước

Đo đường kính trục (ID), đường kính lỗ (OD), chiều sâu rãnh (W). Dùng thước cặp vernier.

Nếu phớt cũ biến dạng: đo phần vỏ kim loại để chính xác nhất.

2. Chọn Loại Dầu → Chọn Vật Liệu

Môi chất	Vật liệu
Dầu khoáng, dầu thủy lực HLP/HM	NBR
Dầu tổng hợp PAO, ester	FKM hoặc HNBR
Dầu ATF hộp số tự động	FKM hoặc ACM
Hóa chất, dung môi	FKM hoặc PTFE
Thực phẩm, đồ uống	Silicone food grade hoặc PTFE trắng

3. Kiểm Tra Nhiệt Độ

Dưới 120°C: NBR
120–150°C: HNBR
150–200°C: FKM (Viton)
Trên 200°C: PTFE hoặc FKM grade đặc biệt

4. Tốc Độ Bề Mặt Trục

“`

v (m/s) = π × d (m) × n (rpm) / 60

“`

Vận tốc	Loại phớt
< 4 m/s	Tất cả loại
4–8 m/s	TC, TG tiêu chuẩn
8–12 m/s	TCN hoặc thiết kế giảm ma sát
> 12 m/s	PTFE seal

5. Điều Kiện Lắp Đặt

Lỗ lắp bề mặt thô / không chính xác → chọn SC (vỏ cao su)
Môi trường nhiều bụi, ngoài trời → chọn TG hoặc TB
Housing nhôm → chọn SC
Áp suất dương >0.05 bar từ bên trong → cần phớt chịu áp đặc biệt

Các Thương Hiệu

Thương hiệu	Xuất xứ	Đặc điểm	Phù hợp
NOK	Nhật Bản	OEM Toyota, Honda, Denso — chất lượng đỉnh	Linh kiện gốc xe Nhật, thiết bị CNC
SKF	Thụy Điển	Chuẩn châu Âu, PTFE/FKM cao cấp	Máy công nghiệp châu Âu, tuabin gió
NAK	Đài Loan	Chất lượng ổn định, giá thấp hơn NOK 20–40%	Bảo trì công nghiệp, thay thế không OEM

Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

Phớt chặn dầu và gioăng cao su khác nhau thế nào?

Phớt chặn dầu = làm kín động (dynamic seal): dùng cho trục quay hoặc chuyển động tịnh tiến. Có môi gạt đàn hồi tiếp xúc bề mặt chuyển động.

Gioăng cao su = làm kín tĩnh (static seal): dùng giữa hai bề mặt cố định như mặt bích, nắp máy.

Phớt TC và TG khác gì nhau?

TC: vỏ kim loại, yêu cầu lỗ lắp bề mặt gia công nhẵn (Ra ≤ 1.6 µm).

TG: mặt ngoài bọc cao su, phù hợp lỗ lắp thô, có vết xước nhỏ hoặc lỗ đúc không gia công tinh.

Khi nào cần thay phớt?

Vệt dầu nhìn thấy tại trục hoặc gầm máy
Mức dầu giảm không rõ nguyên nhân
Phớt cứng, nứt khi kiểm tra định kỳ
Tiếng rít hoặc nóng bất thường tại vị trí phớt
Bụi bẩn tích tụ nhiều quanh trục

Tuổi thọ: phớt NBR chất lượng tốt ~100,000–150,000 km (ô tô) hoặc 8,000–12,000 giờ (máy công nghiệp) trong điều kiện bình thường.

NOK hay NAK?

NOK chất lượng cao hơn — tuổi thọ dài hơn 20–30% trong cùng điều kiện.

NAK phù hợp khi ngân sách là ưu tiên và đây không phải linh kiện OEM. Đạt tiêu chuẩn JIS, sử dụng rộng tại Đông Nam Á.

Kết Luận

Phớt chặn dầu là linh kiện làm kín trục quay không thể thiếu trong mọi hệ thống cơ khí có trục chuyển động.

Chọn đúng phớt dựa trên:

Kích thước chính xác — ID × OD × W
Vật liệu phù hợp — NBR cho dầu khoáng, FKM cho nhiệt cao và hóa chất, PTFE cho hóa chất mạnh
Loại đúng — TC cho ứng dụng thông thường, TG/TB cho môi trường bụi/khắc nghiệt
Thương hiệu đáng tin — NOK, SKF, NAK

Liên hệ hotline hoặc Zalo để được báo giá.

Suggested Images

Cấu tạo phớt chặn dầu cắt bổ (exploded view)
So sánh trực quan TC vs TG vs SC
Ứng dụng thực tế: xe máy, máy công nghiệp, xi-lanh thủy lực

Liên hệ đặt hàng: Hotline 0383.373.800 | Gửi yêu cầu báo giá

Phớt Chặn Dầu Là Gì? Cấu Tạo, Phân Loại Và Ứng Dụng