19/03/2026

Gioăng Phẳng (Flat Gasket) — Cấu Tạo, Vật Liệu, Cách Chọn

Gioăng Phẳng Là Gì?

Gioăng phẳng (flat gasket) là loại gioăng có tiết diện hình chữ nhật hoặc hình vành khăn phẳng — tấm mỏng được cắt theo hình dạng mối ghép. Đây là loại gioăng phổ biến nhất trong công nghiệp, chiếm phần lớn sản lượng tiêu thụ toàn cầu.

Nguyên lý hoạt động dựa trên biến dạng nén kiểm soát: khi bu lông siết, hai mặt bích ép chặt gioăng, vật liệu biến dạng và lấp đầy mọi khe hở vi mô. Hiệu quả làm kín phụ thuộc vào:

Lực ép bu lông (bolt load) — đủ tạo ứng suất tối thiểu
Độ phẳng bề mặt — Ra 1.6–6.3 µm tùy loại gioăng
Độ dày gioăng — phù hợp khe hở và áp suất
Chất lượng vật liệu — đồng đều, không khuyết tật

Ứng Dụng Chính

Mặt bích đường ống (pipe flange) — phổ biến nhất
Van công nghiệp: van cổng, van bướm, van cầu
Bơm li tâm, bơm pittông — mặt bích hút/đẩy, nắp bơm
Nắp máy: động cơ ô tô, máy nén khí, máy bơm thủy lực
Bình áp lực, nồi hơi — nắp, cửa người chui, cửa kiểm tra

Cấu Tạo Gioăng Phẳng

Gioăng Đơn Lớp (Single Layer)

Một lớp vật liệu đồng nhất — cao su, PTFE, graphite hoặc kim loại mỏng. Phù hợp áp suất thấp đến trung bình.

Gioăng Nhiều Lớp (Multi-layer / Composite)

Kết hợp vật liệu khác nhau để tận dụng ưu điểm từng lớp:

Lõi kim loại + lớp bề mặt mềm: Kim loại (inox, thép carbon) gia cường giữa, hai mặt phủ cao su hoặc PTFE — bền cơ học kết hợp khả năng bịt kín
Gioăng kẹp lưới (ring-reinforced): Lưới kim loại kẹp giữa vật liệu mềm — tránh đùn ra khi áp suất cao
Gioăng phủ PTFE: Lõi sợi thủy tinh hoặc aramid, phủ PTFE hai mặt — kháng hóa chất, không dính

Vật Liệu Gioăng Phẳng

Chọn vật liệu dựa trên áp suất, nhiệt độ và tương thích hóa chất. Mỗi loại có giới hạn khác nhau.

1. Cao Su (Rubber Flat Gasket)

Vật liệu phổ biến nhất. Cắt trực tiếp từ tấm cao su lưu hóa cho áp suất thấp đến trung bình.

Vật Liệu	Nhiệt Độ	Áp Suất Tối Đa	Môi Chất Phù Hợp
NBR	-40 đến +120°C	PN25	Dầu khoáng, nhiên liệu, nước, khí
EPDM	-50 đến +150°C	PN25	Nước, hơi bão hòa đến 150°C, clo, ôzôn
FKM (Viton)	-20 đến +200°C	PN40	Hóa chất ăn mòn, axit mạnh, xăng dầu đặc biệt
Silicone	-60 đến +230°C	PN10	Thực phẩm, dược phẩm, nhiệt độ cực
CR (Neoprene)	-40 đến +120°C	PN25	Refrigeration, dầu nhẹ, ngoài trời

Ưu điểm: Giá thấp, dễ thi công, đàn hồi tốt (bù được bề mặt không phẳng).

Nhược điểm: Giới hạn nhiệt độ, áp suất và khả năng tương thích hóa chất.

2. Phi Amiăng / Non-Asbestos (CNAF)

Thay thế gioăng amiăng (đã bị cấm). Làm từ hỗn hợp sợi aramid, cellulose, sợi thủy tinh với chất kết dính cao su NBR hoặc EPDM.

Nhiệt độ: Đến 400°C (tùy grade)

Áp suất: Đến PN100 (tùy grade, độ dày)

Ưu điểm: Tương thích rộng, cắt dễ, giá trung bình, thay thế tốt gioăng amiăng cũ.

Nhược điểm: Không dùng kiềm mạnh, hút ẩm nếu bảo quản sai.

Ứng dụng: Hơi nước áp suất trung bình, đường ống nhiệt, động cơ diesel.

3. Graphite Phồng (Expanded Graphite)

Graphite được xử lý hóa học tạo cấu trúc xốp, nén lại thành tấm linh hoạt với khả năng làm kín xuất sắc.

Nhiệt độ: -200°C đến +400°C (không khí); +550°C (môi trường khử)

Áp suất: Đến PN250+

Ưu điểm: Kháng hóa chất rộng, dải nhiệt rất rộng, tự bù bề mặt tốt.

Nhược điểm: Dễ vỡ vụn khi cắt, cần cẩn thận lắp, giá cao.

Ứng dụng: Hơi nước áp suất cao, hóa chất ăn mòn, nhiệt độ cực cao.

4. PTFE (Polytetrafluoroethylene / Teflon)

PTFE phẳng hoặc PTFE biến tính (filled PTFE, expanded PTFE — ePTFE) là vật liệu tương thích hóa chất toàn năng nhất.

Nhiệt độ: -200°C đến +260°C

Áp suất: PN10–PN40 (tùy loại)

Ưu điểm: Tương thích hầu hết hóa chất (trừ fluor nguyên tố), an toàn thực phẩm, không dính.

Nhược điểm: Dễ cold flow (chảy nguội) dưới áp lực lớn, cần kiểm soát lực siết chặt chẽ, giá cao.

Biến thể:

ePTFE (expanded PTFE) — linh hoạt, kháng cold flow tốt
Glass-filled PTFE — cứng hơn, ít cold flow

Ứng dụng: Hóa chất, axit/kiềm mạnh, thực phẩm, dược phẩm, nước uống.

5. Kim Loại (Metal Flat Gasket)

Thép carbon, inox 304/316, đồng, nhôm — dùng áp suất và nhiệt độ rất cao. Yêu cầu bề mặt nhẵn (Ra < 1.6 µm) và lực siết bu lông lớn.

Nhiệt độ: Đến 600°C+ (tùy kim loại)

Áp suất: Không giới hạn — áp suất rất cao

Ứng dụng: Nắp đầu xi lanh động cơ, nồi hơi áp suất cao, thiết bị lò phản ứng.

Bảng Chọn Gioăng Phẳng Theo Áp Suất Và Nhiệt Độ

Áp Suất	Nhiệt Độ	Vật Liệu Khuyến Nghị	Ghi Chú
≤ PN16	≤ 80°C	Cao su NBR, EPDM	Hệ thống nước, dầu nhẹ
≤ PN16	80–150°C	EPDM, CNAF	Nước nóng, hơi bão hòa áp thấp
PN16–PN40	≤ 120°C	NBR, FKM, CNAF	Dầu, hóa chất nhẹ, khí
PN16–PN40	120–200°C	FKM, CNAF, Graphite	Hơi nước, hóa chất nóng
PN40–PN100	200–400°C	CNAF, Graphite	Hơi cao áp, dầu nóng
> PN100	> 400°C	Graphite, Kim loại	Áp lực cao, lò hơi
Bất kỳ	Bất kỳ	PTFE / ePTFE	Hóa chất ăn mòn, axit/kiềm mạnh
Bất kỳ	-200 đến +260°C	PTFE	An toàn hóa chất tuyệt đối

Lưu ý: Hướng dẫn tổng quát. Luôn tham khảo bảng tương thích hóa chất đầy đủ và thông số nhà sản xuất trước quyết định.

Cách Cắt Gioăng Phẳng

1. Cắt Tay (Manual Die Cutting)

Dùng cho số lượng nhỏ, hình dạng đơn giản (hình vành khăn). Dụng cụ: dao rạch sắc, thước kẹp, compa vạch, bàn cắt phẳng, đục lỗ.

Quy trình:

Đo và vạch kích thước lên tấm cao su bằng compa và bút vạch
Cắt đường ngoài bằng dao theo thước thẳng hoặc compa cắt
Đục lỗ bu lông bằng đột lỗ đúng cỡ
Kiểm tra kích thước bằng thước kẹp

Độ chính xác: ±0.5–1mm

Phù hợp: Sửa chữa khẩn cấp, mẫu thử, 1–10 chiếc.

2. Cắt Dao Bế (Die Cutting)

Dao bế (die) là khuôn cắt hình dạng gioăng chính xác, ép xuống tấm cao su bằng máy hoặc tay. Chi phí làm dao bế: 200.000–2.000.000đ tùy kích thước.

Độ chính xác: ±0.2–0.5mm

Phù hợp: Sản xuất hàng loạt cùng kích thước — từ 50 chiếc trở lên.

Ưu điểm: Nhanh, đồng đều, chi phí thấp cho số lượng lớn.

3. Cắt Tia Nước (Waterjet Cutting)

Tia nước áp suất cao (3000–6000 bar) cắt chính xác theo file CAD/DXF. Không nhiệt, không biến dạng vật liệu, mọi loại cao su kể cả vật liệu cứng (PTFE, graphite).

Độ chính xác: ±0.1mm

Phù hợp: Hình dạng phức tạp, kích thước lớn, vật liệu mỏng, prototyping.

Chi phí: Cao hơn dao bế nhưng không cần đầu tư làm khuôn.

4. Cắt CNC (CNC Router / Knife Cutting)

Máy cắt CNC dùng dao tốc độ cao cắt theo file CAD. Phù hợp cao su mềm, trung bình, hình dạng đặc biệt.

Độ chính xác: ±0.2mm

Phù hợp: Tấm PTFE, CNAF, graphite; hàng loạt nhiều kích thước khác nhau trong lần chạy máy.

Tiêu Chuẩn Gioăng Phẳng

Tiêu Chuẩn Kích Thước Mặt Bích

Kích thước gioăng mặt bích tuân theo tiêu chuẩn mặt bích tương ứng:

ASME B16.21 (Mỹ): Gioăng cho mặt bích ASME B16.5 (Class 150–2500) và B16.47 (Class 75–900). Phổ biến ngành dầu khí.

JIS B 2406 (Nhật): Gioăng mặt bích JIS B 2220 (5K–30K). Phổ biến Việt Nam do thiết bị Nhật Bản.

EN 1514-1 (Châu Âu): Gioăng phẳng cho mặt bích PN (PN6–PN400) theo EN 1092-1. Phổ biến thiết bị Đức, Ý, Pháp.

DIN 2690 (Đức): Gioăng cao su và phi kim loại cho mặt bích DIN. Một phần thay thế bởi EN 1514.

Tiêu Chuẩn Vật Liệu

ASTM D1330: Tấm cao su gioăng (Grade I: dầu thực vật/mỡ; Grade II: dầu khoáng)
ASME B16.20: Gioăng kim loại cho mặt bích ống
EN 13555: Thông số làm kín gioăng phi kim loại — tính toán lực siết bu lông
JIS B 2490: Vật liệu gioăng mặt bích phi kim loại

Tiêu Chuẩn Tại Việt Nam

TCVN 6072:1996 — Gioăng cao su ống nước áp lực. Hầu hết ứng dụng công nghiệp tham chiếu JIS, DIN hoặc ASME do nguồn gốc thiết bị.

FAQ — Câu Hỏi Thường Gặp

1. Lực siết bu lông cho gioăng phẳng bao nhiêu là đủ?

Lực siết cần tạo ứng suất tối thiểu trên bề mặt gioăng (minimum gasket seating stress — Gy, tính bằng MPa) và duy trì lực làm kín ở áp suất vận hành (m factor). Giá trị m và Gy tra theo ASME Section VIII Appendix 2 tùy loại gioăng.

Ví dụ:

Cao su mềm: m=0.5, Gy=0 MPa
CNAF: m=2.0, Gy=11 MPa
Graphite: m=3.0, Gy=20 MPa

Siết quá mạnh làm bẹp, đùn gioăng ra ngoài. Siết quá yếu không tạo lực làm kín đủ.

2. Gioăng phẳng bị đùn ra ngoài mặt bích — nguyên nhân?

Nguyên nhân chính:

Gioăng quá mềm cho áp suất đó — chuyển sang vật liệu cứng hoặc thêm ring gia cường
Lực siết bu lông quá mạnh
Khe hở mặt bích không đều
Gioăng quá dày

Xử lý: Đánh giá lại vật liệu gioăng theo áp suất thực tế. Kiểm tra độ phẳng mặt bích. Thay bằng gioăng có lõi kim loại gia cường.

3. Có cần bôi compound vào gioăng phẳng trước lắp?

Không bắt buộc nhưng đôi khi khuyến nghị:

Gioăng CNAF, graphite: Bôi lớp mỏng dầu khoáng hoặc chất bôi trơn chuyên dụng — lắp dễ, tháo sau không bị dính
Gioăng PTFE, Silicone: Tuyệt đối không dùng dầu khoáng — không tương thích
Hệ thống oxy, khí dễ cháy: Không bôi compound

4. Tại sao thay gioăng mới sau mỗi lần tháo mặt bích?

Gioăng phẳng bị nén quá trình vận hành — vật liệu biến dạng dư (compression set) và không phục hồi hoàn toàn. Tái sử dụng gioăng không tạo đủ áp lực tiếp xúc đồng đều → rò rỉ.

Ngoại lệ: Gioăng PTFE dày (> 3 ly / 3mm) áp suất thấp đôi khi tái sử dụng sau kiểm tra kỹ.

Nguyên tắc an toàn: Luôn dùng gioăng mới khi lắp lại mặt bích.

Thông Tin Thêm

Gioăng phẳng yêu cầu kiến thức về vật liệu, tiêu chuẩn và kỹ thuật lắp đặt. Chọn đúng gioăng — môi chất, nhiệt độ, áp suất — là nền tảng vận hành an toàn và bảo trì kinh tế dài hạn.

Phớt Chặn Dầu cung cấp gioăng phẳng cắt sẵn theo tiêu chuẩn JIS, DIN, ASME và cắt theo bản vẽ yêu cầu. Vật liệu: NBR, EPDM, FKM, Silicone, PTFE, CNAF, Graphite. Độ dày 1–10 ly (1–10mm). Đường kính DN15–DN600+. Giao hàng toàn quốc.

Liên hệ hotline hoặc Zalo để được báo giá.

Suggested Images

Ảnh mẫu gioăng phẳng nhiều vật liệu: cao su đen, PTFE trắng, graphite xám, CNAF xanh
Bảng chọn vật liệu theo áp suất × nhiệt độ dạng heat map
Gioăng phẳng lắp trên mặt bích đường ống công nghiệp
Quy trình cắt gioăng bằng dao bế
Sơ đồ mặt cắt mối ghép mặt bích — vị trí, lực ép lên gioăng

Từ khóa liên kết nội bộ: gioăng cao su, ron cao su, tấm cao su công nghiệp, cao su kỹ thuật, phớt chặn dầu, O-ring

Liên hệ đặt hàng: Hotline 0383.373.800 | Gửi yêu cầu báo giá